Uncategorized

ფილტვის კიბო ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ონკოლოგიური დაავადებაა, თუმცა თანამედროვე მედიცინა მის მკურნალობას დღეს სრულიად განსხვავებულად უყურებს. დაავადების მართვა დამოკიდებულია არა მხოლოდ სტადიაზე, არამედ სიმსივნის ბიოლოგიურ და მოლეკულურ მახასიათებლებზე.   რა არის ფილტვის კიბო ფილტვის კარცინომა არის სიმსივნე, რომელიც ვითარდება ფილტვებში და გარკვეულ შემთხვევებში შეიძლება გავრცელდეს სხეულის სხვა ორგანოებშიც. დაავადება წარმოიშობა სასუნთქი გზების უჯრედებში დნმ-ის დაზიანების შედეგად, რაც შეიძლება დაკავშირებული იყოს როგორც გენეტიკურ ფაქტორებთან, ასევე გარემო ზემოქმედებასთან. ფილტვის კიბოს სიმპტომები ფილტვის კიბოს სიმპტომები ინდივიდუალურად განსხვავებულია და ხშირად ვითარდება ეტაპობრივად. ყველაზე გავრცელებულია:• მუდმივი ხველა • სისხლის ამოხველება • სუნთქვის გაძნელება ან ტკივილი მკერდის არეში • საერთო სისუსტე • მოულოდნელი წონის კლება ფილტვის კიბოს გამომწვევი ფაქტორები ფილტვის კიბოს განვითარების რისკს ზრდის რამდენიმე ფაქტორი, მათ შორის: • თამბაქოს მოხმარება • რადონის ზემოქმედება • აზბესტი და ნიკელი • ჰაერის დაბინძურება • ფილტვის კიბოს ოჯახური ისტორია ფილტვის კიბოს ადრეული და გვიანი სტადიები ადრეული სტადიის ფილტვის კიბო ლოკალიზებულია მხოლოდ ფილტვში და არ ხასიათდება მეტასტაზების არსებობით. ამ ეტაპზე მკურნალობა ხშირად ეფუძნება ქიმიოთერაპიისა და რადიოთერაპიის კომბინაციას, სადაც რადიოთერაპია მიმართულია კონკრეტულ სიმსივნურ კერაზე, ხოლო ქიმიოთერაპია მოქმედებს მთელ ორგანიზმზე. გვიანი სტადიის ფილტვის კიბო ნიშნავს, რომ დაავადება გავრცელებულია სხვა ორგანოებშიც. ყველაზე ხშირად მეტასტაზები გვხვდება ღვიძლში, ძვლებსა და ტვინში. ამ ეტაპზე, სტანდარტულ ქიმიო- და რადიოთერაპიასთან ერთად, გამოიყენება თანამედროვე მეთოდები — თარგეთული თერაპია და იმუნოთერაპია. თანამედროვე მკურნალობის მეთოდები თარგეთული თერაპია გამოიყენება იმ შემთხვევაში, როდესაც სიმსივნეში გამოვლინდება კონკრეტული გენეტიკური მუტაცია. მედიკამენტი ზუსტად მოქმედებს სიმსივნურ უჯრედებზე და ნაკლებად აზიანებს ჯანმრთელ ქსოვილებს. იმუნოთერაპია მუშაობს განსხვავებული პრინციპით — ის ეხმარება იმუნურ სისტემას სიმსივნური უჯრედების ამოცნობასა და განადგურებაში. თარგეთული თერაპია, როგორც წესი, ნაკლებად ტოქსიკურია. გვერდითი ეფექტები შეიძლება მოიცავდეს დაღლილობას, ქავილს ან მსუბუქ დიარეას. იმუნოთერაპიის შემთხვევაში ზოგჯერ ვითარდება ანთებითი რეაქციები, რომლებიც უმეტეს შემთხვევაში ეფექტურად და სწრაფად კონტროლდება. ფილტვის კიბოს მოლეკულურ-გენეტიკური დიაგნოსტიკა პერსონალიზებული მკურნალობის შერჩევისთვის აუცილებელია სიმსივნური ქსოვილის მოლეკულურ-გენეტიკური კვლევა. ფილტვის კიბოს დროს ყველაზე ხშირად გვხვდება EGFR გენის მუტაციები, აგრეთვე KRAS და ALK ცვლილებები. ამ მუტაციების გამოვლენა ხორციელდება თანამედროვე მეთოდებით, როგორიცაა PCR (პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქცია) და NGS — ახალი თაობის სექვენირება. რას ნიშნავს ეს პაციენტისთვის დღეს ფილტვის კიბოს მკურნალობა აღარ არის ერთგვაროვანი. დიაგნოზის სწორად შეფასება და მოლეკულური კვლევები საშუალებას იძლევა შეირჩეს უფრო ეფექტური და ინდივიდუალური თერაპია. თანამედროვე მედიცინა პაციენტს სთავაზობს მეტ შესაძლებლობას, ვიდრე ოდესმე.

ათწლეულების განმავლობაში კოლორექტალური კიბოს მკურნალობა ეფუძნებოდა ერთ სტანდარტულ სქემას: ოპერაცია, სხივური თერაპია და ქიმიოთერაპია. დღეს უკვე ნათელია, რომ კოლორექტალური კიბო არ არის ერთი დაავადება. ეს არის გენეტიკურად განსხვავებული სიმსივნეების ჯგუფი, რომლებიც მოითხოვს ინდივიდუალურ მიდგომას. ზუსტი მედიცინა გვაძლევს საშუალებას, მკურნალობა შეირჩეს არა მხოლოდ სტადიის, არამედ სიმსივნის მოლეკულური პროფილის მიხედვით. რატომ აღარ მუშაობს „ერთი მკურნალობა ყველასთვის“ ორი პაციენტი ერთი და იგივე დიაგნოზით — მაგალითად „მსხვილი ნაწლავის კიბო, III სტადია“ — შეიძლება საჭიროებდეს სრულიად განსხვავებულ მკურნალობას. განსხვავება ხშირად იმალება დნმ-ის დონეზე. სწორედ ამიტომ, თანამედროვე ონკოლოგიაში მკურნალობის დაგეგმვა იწყება მოლეკულური დიაგნოსტიკით. MSI / MMR — პირველი და ყველაზე მნიშვნელოვანი ტესტი უჯრედებს აქვთ დნმ-ის „შეცდომების შესწორების“ სისტემა (MMR). თუ ეს სისტემა არ მუშაობს სწორად, სიმსივნე აგროვებს მუტაციებს. ასეთ შემთხვევებში სიმსივნეები ხშირად კარგად რეაგირებენ იმუნოთერაპიაზე, რაც საშუალებას აძლევს პაციენტს თავი აარიდოს ტრადიციული ქიმიოთერაპიის მძიმე გვერდით ეფექტებს. RAS გენები და მკურნალობის არაეფექტურობის პროგნოზი კოლორექტალური კიბოს დაახლოებით ნახევარში KRAS ან NRAS გენები მუტირებულია. ეს ნიშნავს, რომ გარკვეული მიზნობრივი თერაპიები უბრალოდ არ იმუშავებს. ამ ინფორმაციის ცოდნა თავიდან გვაცილებს არაეფექტურ და ტოქსიკურ მკურნალობას. BRAF მუტაცია — როდესაც საჭიროა სპეციალური სტრატეგია BRAF მუტაცია ხშირად ასოცირდება უფრო აგრესიულ დაავადებასთან. თუმცა, დღეს უკვე არსებობს სპეციალური მიზნობრივი კომბინაციები, რომლებიც სწორედ ამ სიგნალს ბლოკავს. ეს არის მაგალითი იმისა, როგორ ცვლის მოლეკულური დიაგნოსტიკა პროგნოზს. ბიომარკერი რატომ არის მნიშვნელოვანი MSI/MMR განსაზღვრავს იმუნოთერაპიის ეფექტურობას KRAS/NRAS აჩვენებს, იმუშავებს თუ არა ანტი-EGFR თერაპია BRAF ხსნის მიზნობრივი თერაპიის შესაძლებლობას რას გვაძლევს მოლეკულური დიაგნოსტიკა დღეს მოლეკულური დიაგნოსტიკა საშუალებას გვაძლევს ავირჩიოთ მკურნალობა, რომელიც არის უფრო ეფექტური, ნაკლებტოქსიკური და მაქსიმალურად ინდივიდუალური. ეს აღარ არის მომავალი — ეს არის თანამედროვე ონკოლოგიის რეალობა.